FIRST DEMOCRACY
ประชาธิปไตยแรกเริ่ม
โดย
Paul Woodruff
[Woodruff, Paul, First Democracy, Oxford University Press, New York, 2005, 284 pages, ISBN 0-19-530454-3]
|
Vertical Divider
First Democracy
โดย Paul Woodruff * ประชาธิปไตยคืออะไร? เกิดขึ้นได้อย่างไร? เกิดขึ้นครั้งแรกที่ไหน? เกิดแล้วเป็นอย่างไร? หนังสือชื่อ First Democracy โดย Paul Woodruff จากมหาวิทยาลัย Texas ณ เมือง Austin พิมพ์โดยสำนักพิมพ์ Oxford University Press เมื่อปี ค.ศ. 2005 / พ.ศ. ๒๕๔๘ อธิบายประชาธิปไตยแรกกำเนิดเมื่อ 2,500 ปีที่แล้ว เริ่ม ณ ดินแดน ที่เรียกว่ามหาอาณาจักร Greece สมัยโบราณ 431 BCE (431 ปีก่อนศักราชสากล หรือก่อนคริสตกาล) เมืองต่างๆปกครองตนเองอย่างอิสระ เรียกว่านครรัฐ หรือ City State คือรัฐที่มีขนาดและลักษณะเป็นเมืองไม่มีการรวมเป็นประเทศใหญ่ที่มีหลายเมือง หลายแคว้นรวมกันเป็นรัฐเดียวอย่างเช่นในโลกปัจจุบัน นครรัฐ Leontini, Syracuse, Sparta และ Athens ต่างก็เป็นนครรัฐอิสระจากกัน รัฐที่เข้มแข็งมาก กำลังทัพทรงแสนยานุภาพ มีนโยบายรุกรบขยายอิทธิพลและอาณาเขต ก็ทำสงครามแผ่อำนาจอาณานิคม Athens นั้น เป็นนครรัฐที่ยิ่งใหญ่ มีประชากรประมาณหนึ่งแสนคนที่อยู่ในกำแพงนครและบริเวณรอบนอกที่เรียกว่าแคว้น Attica มีเมืองขึ้นหรืออาณานิคมกระจายรอบทะเล Aegean และทะเล Cretan Sparta เป็นนครรัฐคู่แข่ง แย่งชิงอำนาจกันเป็นอมตะกาล มีพันธมิตรและเมืองที่ขึ้นตรงส่งส่วยเป็นประจำอยู่กว้างไกลไพศาล Corcyra และ Crete วางตัวเป็นกลาง ไม่เข้าข้างแม้พวก Sparta หรือ Athens ถึงปี 594 ก่อนศักราชสากล Solon นักปราชญ์ รัฐบุรุษ นักปกครอง และกวีเอกแห่ง Athens เฝ้าดูสงครามขัดแย้งระหว่างชนชั้นผู้ร่ำรวยกับชาวนาที่ยากจนในนคร Athens และแคว้น Attica จนได้ทางออก เป็นแนวทางการปฏิรูประบบการปกครอง Solon จัดให้มีระบบการผ่อนหนี้ให้ชาวนา โดยออกกฎห้ามมิให้ความยากจนและหนี้สินนำไปสู่ความเป็นทาส แต่ก็ปฏิเสธการกระจายสิทธิการถือครองที่ดิน แล้วจัดการร่างกฎเกณฑ์ในการปกครองที่ปัจจุบันนี้เรียกว่า “กฎหมาย” กฎหมายของ Solon กลายเป็นรากฐานของการปกครองระบอบประชาธิปไตยของ Athens และนครรัฐอื่นๆในบริเวณใกล้เคียงและอาณาจักรห่างไกล ที่ใช้ปกครองพลเมืองของนครรัฐต่างๆต่อเนื่องยาวนานหลายร้อยปี Solon แนะนำระบบศาลยุติธรรมของประชาชน ประกาศใช้ประชาธิปไตยแบบที่ข้าราชการหรือเจ้าหน้าที่รัฐต้องรับผิดชอบต่อประชาชนอย่างโปร่งใส ตรวจสอบได้ ประชาธิปไตยแบบของนครรัฐ Athens นั้นเป็นอย่างไร? Paul Woodruff ศาสตราจารย์สาขาปรัชญาและศีลธรรมจากมหาวิทยาลัยแห่ง Texas ณ เมือง Austin กล่าวไว้ในหนังสือชื่อ First Democracy หรือ “ประชาธิปไตยครั้งแรก” ว่า: “Athens stumbled toward democracy without a plan and without a distinct idea of what constitutes democracy—other than its being ruled by the people. There were no founding brothers, no framers, and there was no written constitution---no document establishing a democratic form of government.” “ชาว Athens พบกับความเป็นประชาธิปไตยโดยไม่ได้วางแผนอะไรมาก่อน โดยไม่รู้ด้วยว่าอะไรกันที่ประกอบกันแล้วเป็นประชาธิปไตย ---นอกจากเฉพาะที่ว่าให้ประชาชนพลเมืองเป็นผู้ร่วมปกครอง ไม่มีใครคนใดหรือกลุ่มใดเป็นพี่หรือเป็นบิดาผู้ให้กำเนิดหรือก่อร่างสร้างประชาธิปไตยไว้ให้ลูกหลานใช้ ไม่มีผู้วางกรอบเขียนร่างรัฐธรรมนูญให้เป็นรูปเล่มลายลักษณ์หรืออักษร---ไม่มีเอกสารที่กำหนดรูปแบบรัฐบาลที่เป็นประชาธิปไตยเลย” ชาว Athens คือใคร? Athens เป็นนครหลวงของดินแดนที่เรียกว่า Attica ประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวนาอยู่ตามหมู่บ้านต่างๆ มีชาวต่างแดนและทาสผสมอยู่ด้วย พลเมืองถูกแบ่งแยกเป็นชนชั้นตามระดับความร่ำรวยและยากจน คนมีที่ดินและไม่มีที่ดิน ชนชั้นปกครองมาจากพวกตระกูลสูงศักดิ์ มั่งคั่งร่ำรวย ในยุคแนะนำการปกครองแบบประชาธิปไตย ทุกคนมีสิทธิลงคะแนนเลือกตั้งเท่ากันโดยไม่ผูกติดกับทรัพย์สินในครอบครอง ในระบอบประชาธิปไตย ชาว Athens ไม่ต้องมีที่ดินก็ออกเสียงเลือกตั้งหรือลงประชามติได้ ในเวลาต่อๆมา เมื่อประชาธิปไตยพัฒนามากขึ้นแล้วพลเมืองยังได้รับค่าจ้างจากรัฐในการเดินทางไปใช้สิทธิเลือกตั้งและทำหน้าที่พลเมืองตามระบอบประชาธิปไตยด้วย⟶ |
Vertical Divider
การเป็นประชาธิปไตย ต้องเสียค่าใช้จ่ายกันอย่างไรบ้าง?
Athens ออกค่าใช้จ่ายให้กับพลเมืองที่เสียสละเวลามาร่วมกระบวนการประชาธิปไตยทุกคนสำหรับคนรวยก็มีหน้าที่จ่ายเงินเพิ่มพิเศษให้แก่รัฐเพื่อใช้จ่ายในงานเทศกาลทางศาสนา วัฒนธรรม และกิจการทหาร คนที่รวยมากกว่าแล้วหลบเลี่ยงที่จะจ่ายเงินบำรุงรัฐก็จะถูกฟ้องร้องโดยคนที่ไม่รวยเท่าแต่ถูกลงมติให้จ่ายแทนโดยไม่รู้ทัน ระบบกฎหมาย ที่ Athens ไม่มีอัยการ ผู้พิพากษา ทนายความ หรือนักกฎหมายอาชีพ พลเมืองทุกคนสามารถตั้งข้อกล่าวหาใครก็ได้ แล้วให้เลือกประชาชนธรรมดาจำนวนมากถึง 501 คนทำหน้าที่คณะลูกขุน หรือ ผู้พิพากษาฟังและตัดสินคดีความ การตั้งคณะผู้พิพากษา จำนวนมากในวันเดียวกันกับที่มีการฟ้องคดีทำให้การซื้อเสียงหรือคำตัดสินทำไม่ได้ หรือทำได้ก็ยากยิ่ง แถมคณะผู้ตัดสินคดีก็ได้มาจากการจับสลากสุ่มเลือกจากพลเมืองที่เดินทางมาร่วมกิจกรรมตามที่รัฐประกาศเชิญชวน สภาการปกครองรัฐ หรืออาจเรียกตามความหมายเริ่มแรกว่า “รัฐสภา Athens” ประกอบด้วยสมาชิก 6,000 คน โดยได้จากพลเมืองเพศชาย 6,000 คนแรกที่เดินทางมาถึงที่ประชุมรัฐสภาบนเนินเขาเรียกว่า Pnyx ไม่ไกลนักจากวิหาร Arcropolis ใครมาก่อนก็ได้เป็นสมาชิกรัฐสภาก่อน หากมาไม่ครบ 6,000 คน ทางการก็ต้องไปกวาดต้อนผู้คนมาจนครบ จากนั้นการพิจารณากฎหมายและนโยบายการปกครองจึงจะเริ่มขึ้นได้ การตรวจสอบถ่วงดุลเสียงข้างมาก อำนาจของรัฐสภาถูกจำกัดด้วยกฎหมาย และ นโยบาย กฎหมาย และ นโยบายที่นำเข้าสู่การพิจารณาของรัฐสภาก็ต้องมาจากการร่างของสภาผู้ร่างกฎหมายและนโยบายที่แยกออกต่างหากจากสภาของพลเมือง สภาผู้ร่างกฎหมายและนโยบาย จำนวน 500 คน แต่งตั้งโดยการจับสลาก หรือที่เรียกว่า Lottery (ลอตเตอรี่) จำนวนเท่าๆกันจากชนเผ่าที่มีทั้งหมด 10 เผ่า ลอตเตอรี่ การแต่งตั้งข้าราชการและเจ้าหน้าที่รัฐ รวมทั้งคณะผู้พิพากษาคดีความทั้งหมดก็ได้มาจากการจักสลากเลือกจากพลเมืองทั่วไปที่มีคุณสมบัติเหมาะสม การเลือกตั้ง การเลือกตั้งเป็นส่วนหนึ่ง แต่ไม่ใช่ส่วนเดียวของประชาธิปไตยใน Athens ตำแหน่งงานสำคัญๆของนครรัฐจะมาจากการเลือกตั้ง เช่นแม่ทัพผู้นำกองทัพ ผู้ชำนาญการทางการเงินการคลัง ผู้นำกองทัพที่ทำงานผิดพลาด ล้มเหลวในการสงครามอาจถูกมติรัฐสภาลงโทษโดยการเนรเทศออกนอกเขตนครรัฐได้ หรืออาจถูกลงมติประหารชีวิตก็ได้ การแสดงความรับผิดชอบโดยให้ตรวจสอบได้ ข้าราชการที่พ้นจากตำแหน่งใน Athens ต้องผ่านกระบวนการที่เรียกเป็นภาษา กรีกว่า “Euthunai” แปลว่า “setting things straight” หรือ “การทำทุกอย่างให้ชัดเจน” คือการตรวจสอบบัญชีทรัพย์สินและตรวจสอบประวัติการทำงานที่ผ่านมาอย่างโปร่งใส ประชาธิปไตยแรกเริ่มจึงเกิดและค่อยๆพัฒนาปรับแก้เป็นวิวัฒนาการ ที่ นครรัฐ Athens เมื่อกว่า 2,500 ปีที่แล้ว และเมื่อ Athens ถูก Alexander มหาราชจาก Macedon บุกย่ำยีจนล่มสลายสิ้นเอกราช ในราวปี 335 ก่อนศักราชสากล แม้กระนั้น Athens ก็ยังปกครองรัฐที่ไม่มีเอกราชด้วยระบอบประชาธิปไตย เท่าที่จะมีโอกาสทำได้ มหาราช Alexander สิ้นพระชนม์เมื่อปี 323 ก่อนศักราชสากล Athens ก็พยายามนำประชาธิปไตยกลับคืนหลายครั้งแต่ก็ถูกหยุดยั้งและกวาดล้างโดยอำนาจจากกองทัพ Macedon จนปี 86 ก่อนศักราชสากล 236 หลังเสียเอกราชให้แก่ Alexander กองทัพแห่ง Rome นำโดยจอมทัพ Sulla ยาตราทัพทำลาย Athens จนพินาศ “Through all of this, however, some elements of democratic governance continued to function. Athens never forgot its glory, and never completely lost sight of the idea of democracy.” “ท่ามกลางวิกฤติการเมืองและการสงคราม ลักษณะบางประการของประชาธิปไตยยังคงดำเนินต่อไป Athens ไม่เคยลืมความยิ่งใหญ่ของประชาธิปไตยในอดีตที่เคยทำให้ชาวนครรัฐทุกคนเป็นสุขสมบูรณ์ Athens ไม่เคยละทิ้งอุดมการณ์ประชาธิปไตย” “After the Macedonian Conquest, however, there was no place for a democratic city-state on the world stage, which was crossed again and again by great armies paid to do the will of kings and emperors.” “หลังจากการยึดครองดินแดนโดยพวก Macedonian อย่างเบ็ดเสร็จแล้ว โลกก็ไม่มีที่ว่างสำหรับนครรัฐประชาธิปไตย เพราะโลกถูกกองทัพอันยิ่งใหญ่มหาศาลของจองกษัตริย์และจอมจักรพรรดิย่ำยีบีทาจนสิ้น” แต่......มรดกแห่งประชาธิปไตยจากนครรัฐ Athens เมื่อ 2,600 ที่แล้วยังตกทอดมาสู่รัฐที่มีขนาดใหญ่กว่านคร ทุกหนแห่งบนพื้นโลก และเมื่อ Athens ถูก Alexander มหาราชจาก Macedon บุกย่ำยีจนล่มสลายสิ้นเอกราช ในราวปี 335 ก่อนศักราชสากล แม้กระนั้น Athens ก็ยังปกครองรัฐที่ไม่มีเอกราชด้วยระบอบประชาธิปไตย เท่าที่จะมีโอกาสทำได้ มหาราช Alexander สิ้นพระชนม์เมื่อปี 323 ก่อนศักราชสากล Athens ก็พยายามนำประชาธิปไตยกลับคืนหลายครั้งแต่ก็ถูกหยุดยั้งและกวาดล้างโดยอำนาจจากกองทัพ Macedon จนปี 86 ก่อนศักราชสากล 236 หลังเสียเอกราชให้แก่ Alexander กองทัพแห่ง Rome นำโดยจอมทัพ Sulla ยาตราทัพทำลาย Athens จนพินาศ “Through all of this, however, some elements of democratic governance continued to function. Athens never forgot its glory, and never completely lost sight of the idea of democracy.” “ท่ามกลางวิกฤติการเมืองและการสงคราม ลักษณะบางประการของประชาธิปไตยยังคงดำเนินต่อไป Athens ไม่เคยลืมความยิ่งใหญ่ของประชาธิปไตยในอดีตที่เคยทำให้ชาวนครรัฐทุกคนเป็นสุขสมบูรณ์ Athens ไม่เคยละทิ้งอุดมการณ์ประชาธิปไตย” “After the Macedonian Conquest, however, there was no place for a democratic city-state on the world stage, which was crossed again and again by great armies paid to do the will of kings and emperors.” “หลังจากการยึดครองดินแดนโดยพวก Macedonian อย่างเบ็ดเสร็จแล้ว โลกก็ไม่มีที่ว่างสำหรับนครรัฐประชาธิปไตย เพราะโลกถูกกองทัพอันยิ่งใหญ่มหาศาลของจอมกษัตริย์และจอมจักรพรรดิย่ำยีบีทาจนสิ้น”5 แต่......มรดกแห่งประชาธิปไตยจากนครรัฐ Athens เมื่อ 2,600 ที่แล้วยังตกทอดมาสู่รัฐที่มีขนาดใหญ่กว่านคร ทุกหนแห่งบนพื้นโลก สมเกียรติ อ่อนวิมล 8 กุมภาพันธ์2569 ⌖ |
Democracy: A Very Short Introduction
แนะนำประชาธิปไตยแบบย่อ
โดย
Bernard Crick
[Crick, Bernard, Democracy: A Very Short Introduction, Oxford University Press, New York, 2002, 130 pages, ISBN 978-0-19-280250-7]
|
Vertical Divider
Democracy: A Very Short Introduction
โดย Bernard Crick ประชาธิปไตยคืออะไร? ทำไมคนทั้งโลกจึงอยากปกครองแบบประชาธิปไตยกันนัก ทั้งๆที่เห็นมีปัญหากันมากมาย? เป็นเพราะไม่ทราบว่าประชาธิปไตยนั้นเป็นอย่างไร? หรือเป็นเพราะว่าทราบ แต่ทำไม่ได้? หรือมีบางที่ ที่ทำได้ ก็ยังไม่เห็นว่าชีวิตจะดีขึ้นเลย? หรือที่พบว่าชีวิตดีขึ้นก็ไม่เห็นจะเกี่ยวข้องอะไรกับประชาธิปไตยเลย? จึงขอเริ่มต้นที่หนังสือแนะนำสั้นๆเรื่องประชาธิปไตย เล่มนี้ ชื่อ Democracy: A Very Short Introduction โดย Bernard Crick หนังสือชุดแนะนำความรู้เบื้องต้นอย่างสั้นๆ จาก Oxford University Press ข้อสงสัย ข้อกังขา ข้อครหานินทาทั้งหมด ที่มนุษยชาติมีต่อคำว่า “Democracy” หรือ "ประชาธิปไตย” นั้นมีมูลเหตุแห่งความเป็นจริง ขอมนุษยชาติจงได้อย่าไว้วางใจในประชาธิปไตยเลย Bernard Crick ศาสตราจารย์สาขาวิชารัฐศาสตร์จาก Birkbeck College, London เขียนในหนังสือชื่อ Democracy A Very Short Introduction ว่า (116) “All discussions of democracy are inconclusive and never-ending. Fortunately there are no final solutions, hellish or benign, the Holocaust or a New Jerusalem on earth.” “การวิพากษ์ถกเถียงเรื่องประชาธิปไตยนั้น ไม่มีวันได้ข้อยุติ ไม่มีวันอวสาน ก็ยังนับว่าโชคดีที่ประชาธิปไตยมิได้กำหนดทางแก้ปัญหาขั้นสุดท้ายดั่งที่ พวก Nazi ของ Hitler เรียกว่า Final Solutions จะร้อนระอุดุจนรก หรือจะมีทางออกที่สวยสด ไม่ว่าจะเหมือนดั่งการฆ่าชาวยิวแบบล้างเผ่าพันธุ์ หรือเนรมิตนครJerusalem ขึ้นใหม่หมดบนโลกมนุษย์” ครั้งที่ศาสตราจารย์ Bernard Crick ได้รับแต่งตั้งเป็นประธานคณะที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการของอังกฤษ ในปี ค.ศ. 1989 หรือ 9 ปีที่แล้ว เพื่อให้คำแนะนำเกี่ยวกับหลักสูตรการศึกษาในโรงเรียนเรื่องหน้าที่พลเมืองที่ดีในสังคมประชาธิปไตย รวมถึงธรรมชาติการมีส่วนร่วมในกระบวนการประชาธิปไตย หน้าที่ ความรับผิดชอบ และสิทธิของบุคคล ในฐานะพลเมืองอังกฤษ ตลอดจนคุณค่าของความเป็นคนในสังคม ซึ่งจะต้องทำกิจกรรมร่วมกันเพื่อจรรโลงชุมชนที่ตนเป็นสมาชิกอยู่ด้วย รายงายของคณะกรรมการที่ปรึกษาหลักสูตรวิชาหน้าที่พลเมืองอังกฤษ ในโรงเรียนระดับชั้นมัธยมต้น เสนอแนะว่า (114) “We aim at no less than a change in the political culture both nationally and locally: for people to think of themselves as active citizens, willing, able and equipped to have an influence in public life and with the critical capacities to weigh evidence before speaking and acting; to build on and to extend radically to young people the best in existing traditions of community involvement and public service, and to make them individually confident in finding new forms of involvement and acting among themselves.” “เราตั้งเป้าหมายไว้ว่าอย่างน้อยๆก็ต้องให้มีการเปลี่ยนวัฒนธรรมทางการเมืองของคนในประเทศของเรานี้ให้ได้ ทั้งในระดับชาติ และระดับท้องถิ่น พลเมืองอังกฤษทุกคนต้องมีความกระหาย มีความสามารถ และ มีความพร้อมครบบริบูรณ์ในอันที่จะทำหน้าที่พลเมืองผู้ต้องการมีอิทธิพลต่อชีวิตและกิจกรรมสาธารณะ ทุกคนต้องมีขีดความสามารถในการคิดเชิงวิเคราะห์ ใคร่ครวญไตร่ตรอง ชั่งน้ำหนักดูเหตุและผล ก่อนที่จะพูด หรือก่อนที่จะกระทำการใดๆ เราต้องการเสริมสร้างและสานต่อไปยังเหล่าเยาวชนอย่างแข็งขัน ในเรื่องประเพณีการมีส่วนร่วมในกิจกรรมชุมชนและงานเพื่อสาธารณะ เราต้องการสร้างเยาวชนอังกฤษให้เป็นพลเมืองผู้ซึ่งมีความมั่นใจในตนเอง ในการค้นหารูปแบบและกิจกรรมใหม่ๆในกระบวนการมีส่วนร่วมกับชุมชน หาก น้อยกว่านี้ หรือต่ำกว่านี้ก็จะมิใช่หลักสูตรหน้าที่พลเมืองในโรงเรียนของเรา” ดูเหมือนว่าพลเมืองในสังคมประชาธิปไตย ต้องมีส่วนร่วมอย่างแข็งขัน และเข้มข้นในกิจกรรมของชุมชนและสังคม ตลอดจนกิจกรรมทางการเมืองระดับชาติ ซึ่งถือเป็นแนวทางของพลเมืองแบบสาธารณรัฐนิยมที่เรียกในภาษาอังกฤษว่า (114) Civic Republicanism แต่นักประชาธิปไตยแบบเสรีนิยม หรือ Liberal Democracy ก็บอกว่าพลเมืองไม่ต้องถึงกับมีส่วนร่วมในชุมชนมากมายขนาดนั้นก็ได้ ขอเพียงให้เป็น “Good Citizen” พลเมืองดี และ “Rule of Law” เคารพกฎหมาย เท่านี้ก็เพียงพอที่จะเป็นประชาธิปไตยกันได้แล้ว ที่ประเทศจีน ก็มีการอ้างว่าเป็นประชาธิปไตยเหมือนกัน เพราะตั้งชื่อประเทศว่า “People’s Democratic Republic” หรือ สาธารณรัฐประชาธิปไตยของประชาชน ชาวจีน โดยบอกว่าเสียงสนับสนุนทั้งหมดก็มาจากประชาชนทั้งประเทศ ไม่มีเสียงคัดค้าน ถือเป็นเสียงประชาธิปไตยได้เหมือนกัน แต่นักวิเคราะห์จากโลกตะวันตกก็จัดจีนเป็น Totalitarian State หรือ รัฐที่ปกครองโดยอำนาจเผด็จการ ที่ครองอำนาจเบ็ดเสร็จเหนือประชาชนทั้งประเทศ (8) Egypt สมัยประธานาธิบดี Abdel Kamal Nasser (1956-1970) ก็เรียกการปกครองของท่านว่าเป็น Presidential Democracy ประชาธิปไตยของประธานาธิบดี Pakistan สมัยประธานาธิบดี Ayub Khan (1958-1969) ก็เรียกว่า Basic Democracy - ประชาธิปไตยขั้นพื้นฐาน Indonesia สมัย Bung Sukarno (1949-1966) ก็เป็น Guided Democracy ประชาธิปไตยแบบนำทาง Spain ยุค Gen. Francisco Franco (1939-1975) เรียกว่า Organic Democracy ประชาธิปไตยวิถีธรรมชาติ แบบ Spain แท้ ปลอดสิ่งแปลกปลอม Paraguay ประธานาธิบก๊ Alfredo Stroessner (1954-1989) เรียกว่า Selective Democracy ประชาธิปไตยแบบเลือกให้ Dominican Republic ครั้งประธานาธิบดี Rafael Trujillo (1930-1961) ประกาศเป็น Neo-Democracy ประชาธิปไตยใหม่ ผู้นำรัฐบาลเผด็จเหล่านี้อ้างเป็นประชาธิปไตยกันทุกคน แต่ละคนอ้างใช้ นานหลายสิบปี ประชาธิปไตยแท้ แน่นอน สมบูรณ์แบบนั้นไม่มีในโลก หากมี ก็ยังค้นหาไม่พบ ไม่มีประชาธิปไตยสำเร็จรูปพิมพ์จำหน่ายเป็นรูปเล่ม เป็นหนังสือคู่มือการปกครอง หรือเป็นรัฐธรรมนูญสร้างประชาธิปไตยสำเร็จรูป (106) Bernard Crick กล่าวว่า “The United Kingdom in the post-war period of withdrawal from empire gave or left behind Westminster models of parliamentary government in nearly all her former colonies. None work as expected, some broke down entirely, and even where they didn’t (as most notably in India) a prior knowledge of Westminster ways could be a prejudicial obstacle rather than a help in understanding the new context, dynamics, problems, and possibilities.” “สหราชอาณาจักร (ประเทศอังกฤษ) ในสมัยหลังสิ้นสงครามโลกครั้งที่สอง เริ่มถอนตัวออกจากการปกครองอาณานิคม แต่ก็ทิ้งรูปแบบการปกครองในระบอบประชาธิปไตยแบบรัฐสภา Westminsterของอังกฤษไว้ให้ เป็นมรดกทางการเมืองการปกครองในดินแดนที่เคยเป็นอาณานิคมเกือบทั้งหมด แต่ก็ไม่มีที่ไหนประสพความสำเร็จตามที่เคยคาดหวังเลย ที่ล้มเหลวโดยสิ้นเชิงก็มีบางประเทศ และที่ไม่ล้มเหลว (เช่นที่เห็นชัดเจนในอินเดีย) ความรู้ความคิดพื้นฐานแบบรัฐสภาอังกฤษก็กลายเป็นอุปสรรค แทนที่จะเป็นตัวช่วย ก็เป็นตัวถ่วง เพราะสถานการณ์เปลี่ยนแปลงไป ในสภาวะแวดล้อมใหม่ พลังสังคมใหม่ ปัญหาใหม่ ความเป็นไปได้จากปัจจัยใหม่ ประชาธิปไตยแบบอังกฤษ ที่ใช้กันมาแต่เก่าก่อน 792 ที่แล้ว จะลอกเลียนแบบเอาไปใช้ในประเทศอื่นไม่ได้แล้ว (58) ประชาธิปไตยแบบอเมริกันที่ Alexis de Tocqueville ไปพบเห็นมาเมื่อ ปี ค.ศ. 1831-1832 หรือ176 ปีที่ผ่านมาแล้วนั้น ยิ่งมากขึ้นไปอีกที่จะยึดถือเป็นแบบอย่างโดยไม่ดัดแปลง (10) “So we must not leap to the conclusion that there is a ‘true democracy’ which is a natural amalgam of good government as representative government, political justice, equality, liberty, and human rights. For such volatile ingredients can at times be unstable unless in carefully measured and monitored combinations. Is ‘good government’ or ‘social justice’ unequivocally democratic, even in the nicest liberal sense? Probably not.” “ถ้าอย่างนั้น เราก็จะต้องไม่ด่วนสรุปว่า ‘มีประชาธิปไตยที่แท้จริง’ โดยธรรมชาติมีส่วนประกอบของรัฐบาลที่ดีเพราะมาจากตัวแทนของประชาชน มีความยุติธรรมทางการเมือง มีความเสมอภาค เสรีภาพ และปกป้องคุ้มครองสิทธิมนุษยชน เนื่องด้วยสูตรสำเร็จเช่นว่านี้เปราะบาง ไม่มั่นคงแน่แท้ หากไม่ตรวจตราควบคุมให้เข้มงวด ถ้าจะถามว่า ‘รัฐบาลที่ดี’ หรือ ‘ความยุติธรรมในสังคม’ เป็นผลพวงของประชาธิปไตยล้วนๆโดยไม่มีข้อกังขาใดๆใช่หรือไม่ แม้จะอนุโลมตามความหมายแบบเสรีเต็มที่? คำตอบก็คือ มันอาจจะไม่ใช่” แล้วอะไรคือประชาธิปไตย? ประชาธิปไตยนี้ ดี หรือ ไม่ดี? หรือที่เห็นว่าดีนั้นมันเป็นเพราะประชาธิปไตยหรือเปล่า? สิ่งที่ทำให้ประชาธิปไตยผันแปร ไม่เป็นผลดีเหมือนที่เคยได้ผลจากต้นแบบ จะมีมากหลากหลายตามถิ่นฐานที่ทดลองสร้างประชาธิปไตย แต่หลักการพื้นฐานสำหรับประชาธิปไตยในโลกสมัยใหม่ ก็มีอยู่ พอให้ถือเป็นคู่มือตั้งต้นสำหรับสังคม หรือประเทศชาติ และพลเมือง ⟶ |
Vertical Divider
องค์ประกอบที่สำคัญสำหรับรัฐประชาธิปไตย : (94) Role of the inhabitants บทบาทของพลเมือง การมีส่วนร่วมของพลเมืองในระบอบประชาธิปไตยนั้นเป็นกิจกรรมขั้นพื้นฐานที่แต่ละคนทำโดยสมัครใจ ไม่มีการบังคับ รัฐเพียงแต่พยายามสนับสนุนส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน ใครจะต้องการมีส่วนร่วม หรือไม่ต้องการมากน้อยอย่างไรก็ย่อมได้ เช่นการเลือกตั้งในระบอบประชาธิปไตยที่แท้จริงถือเป็นสิทธิ รัฐ หรือรัฐธรรมนูญจะไปบังคับให้เป็นหน้าที่ต้องไปเลือกตั้งมิได้ และหากพลเมืองไม่ไปใช้สิทธิเลือกตั้ง รัฐจะไปลงโทษก็ไม่ได้ Official doctrines ลัทธิการเมืองเป็นทางการ ในสังคมประชาธิปไตย จิตสำนึกเลื่อมใสศรัทธาในอุดมการณ์หรือลัทธิ หรือหลักนิยมประชาธิปไตย เป็นสิ่งจำเป็นพื้นฐานสำคัญ พลเมืองทุกคนต้องยึดมั่นเชื่อถือและปฏิบัติตามหลักประชาธิปไตยอย่างสมบูรณ์ ส่วนรัฐ หรือรัฐบาล ตลอดจนเจ้าหน้าที่รัฐ หรือข้าราชการทั้งระบบก็จะต้องยึดมั่นในประประชาธิปไตยเช่นเดียวกัน และยังจะต้องทำงานพิสูจน์ให้พลเมืองเห็นว่าการเป็นประชาธิปไตยนั้นให้ประโยชน์ ณ ที่นี่ เวลานี้ ไม่ใช่ในอนาคตข้างหน้า ประชาธิปไตยก็ก่อให้เกิดผลดีต่อชีวิตความเป็นอยู่ของพลเมืองอย่างทันที เป็นหน้าที่ของผู้แทนของประชาชนพลเมือง เป็นหน้าที่ของรัฐบาลที่จะทำให้ประชาธิปไตยผลิดอกออกผลอย่างเร็วที่สุด (95) Typical social structure โครงสร้างสามัญของสังคม สังคมประชาธิปไตยที่มีประสิทธิผล พลเมืองส่วนใหญ่ หรือเกือบทั้งหมดควรเป็นคนชั้นกลาง ระดับความรู้ ความคิด เศรษฐกิจและสังคมอยู่ตรงกลาง คนที่มั่งคั่งร่ำรวยมากจนเกินไปมักจะทำลายกระบวนการสังคมประชาธิปไตย ความยากจนสุดขีดก็จะทำให้พลเมืองที่ยากจนเหล่านั้นห่างเหินจากกระบวนการประชาธิปไตย และจะกลายเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาประชาธิปไตย เป็นปัญหาต่อความเรียบร้อยราบรื่นในประเทศ อันอาจจะนำไปสู่การปกครองระบอบรวบอำนาจหรือเผด็จการในที่สุด Nature of the elite ธรรมชาติของชนชั้นผู้นำสังคม ในสังคมรวบอำนาจรัฐหรือเผด็จการชนชั้นผู้นำทางภูมิปัญญา การเมือง เศรษฐกิจ และสังคม จะกระจุกตัวอยู่ในกลุ่มเล็กของตน และจะปิดกั้นการเติบโตของคนนอกกลุ่มอำนาจ แต่ในระบอบประชาธิปไตย กลุ่มชนชั้นผู้นำความคิด และสถานะภาพอื่นในสังคม จะเกิด และเติบโต เพิ่มเติม เสริมพลังสังคมได้อย่างเสรี ไม่ถูกจัดกัดล้อมกรอบไว้ในหมู่พวกชนชั้นปกครองเท่านั้น ระบอบประชาธิปไตยที่ดี จะมีนักการเมือง และผู้นำสังคมรุ่นใหม่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องสม่ำเสมอ Typical institutions of government สถาบันการเมืองของฝ่ายปกครอง ซึ่งปรกติก็เรียกว่ารัฐสภา ต้องมาจากการเลือกตั้ง มีการถกเถียงอภิปรายประเด็นปัญหานโยบายต่างๆอย่างเสรีก่อนการเลือกตั้ง มีการสืบสานต่อเนื่องอำนาจเก่ามนท้องถิ่น และกระจายอำนาจการปกครองจากส่วนกลางไปสู่ท้องถิ่นในเวลาเดียวกัน ส่วนรูปแบบและวิธีการเลือกตั้งในแต่ละประเทศนั้นอาจแตกต่างกันได้หลากหลายตราบใดที่ผลของการเลือกตั้งโดยระบบนั้นๆทำให้ได้รัฐบาลที่ดี มั่นคง และโปร่งใส (96) Type of economy รูปแบบเศรษฐกิจ ระบอบประชาธิปไตยไปได้ดีกับเศรษฐกิจแบบทุนนิยมเสรี เพราะ เพราะเสรีภาพในทางเศรษฐกิจ เป็นเสรีภาพในการแสวงหาความมั่งคั่งโดยมีกฎเกณฑ์และกฎหมาย เสรีภาพ และความเสมอภาคทางการเมืองนั้นมีเท่ากันทั้งคนจน และคนรวยรวย เสรีภาพทางเศรษฐกิจก็เท่ากันทั้งคนจน และคนรวย แต่ความเสมอภาคทางเศรษฐกิจนั้นไม่เท่ากัน เพราะคนรวยนั้นใช้เสรีภาพที่เท่ากันทำให้ตนเองมีฐานะทางเศรษฐกิจดีกว่าคนจน คนจนในระบอบประชาธิปไตยจึงต้องพยายามสร้างตัวให้เข้าไปสู่ชนชั้นระดับกลางให้ได้มากที่สุด Theories of property ทฤษฎีว่าด้วยทรัพย์สิน ในสังคมประชาธิปไตย การมีทรัพย์สิน และการแสวงหาทรัพย์สินไว้ในครอบครองเป็นสิทธิอันชอบธรรมในกรอบของกฎหมาย การมีทรัพย์สินในครอบครองนั้นในสังคมประชาธิปไตยแบบตะวันตกถือว่าเป็นการแสดงสถานะภาพความสำเร็จของชีวิตและครอบครัว ในอดีตแต่โบราณชาวตะวันตกถือว่าเป็นการพิสูจน์คุณค่าของบุคคลนั้นในทางคุณธรรม แต่ปัจจุบันคุณค่าทางคุณธรรมเปลี่ยนไปเป็นคุณค่าทางเศรษฐกิจ (97) Attitudes to law ทัศนะต่อกฎหมาย พลเมืองในสังคมประชาธิปไตย ต้องเคารพกฎหมายที่บัญญัติขึ้นโดยผู้แทนของประชาชนทั้งหลาย และบริหารจัดการสังคมโดยรัฐบาล ซึ่งก็มาจากประชาชนเช่นกัน ที่เรียกว่ากฎหมาย อาจจะหมายถึงตัวบทกฎหมายที่เป็นลายลักษณ์อักษร และ วัฒนธรรมประเพณีที่ยึดถือปฏิบัติต่อเนื่องมาเพราะเป็นสิ่งดี โดยไม่ต้องเขียนเป็นกฎหมายด้วย นอกจากนั้นก็อาจรวมไปถึงข้อตกลงระหว่างบุคคล ตามคำมั่นสัญญา ที่ตกลงกันเองโดยไม่มีบันทึกข้อตกลงนั้นอีกด้วย สังคมประชาธิปไตย จะยึดมั่นในวัฒนธรรมการรักษาคำพูดและคำมั่นที่มีต่อกัน Attitudes to knowledge ทัศนะต่อความรู้ ความรู้คือหัวใจในการตัดสินใจก่อนออกความคิดเห็น ก่อนการตัดสินใจลงประชามติ ก่อนการลงคะแนนเสียงเลือกตั้ง ในสังคมเผด็จการ ข่าวสารความรู้เป็นเครื่องที่เก็บไว้ใช้กับประชนผู้ถูกปิดกั้นความรู้ แต่ในสังคมประชาธิปไตย พลเมืองต้องใฝ่หาความรู้โดยเสรีและกว้างไกล โดยไม่มีการปิดกั้นจากรัฐ พลเมืองที่ไม่มีความรู้ มีแต่ความเห็น หรือความรู้สึก จะทำให้การตัดสินใจเป็นประชาธิปไตยไม่ได้ หากไม่มีข้อมูลความรู้ หรือมีน้อย ก็เหลือทางช่วยได้ทางเดียว คือการใช้ความคิดแบบมีเหตุมีผลเข้าช่วยในการตัดสินใจ Diffusion of information การกระจายข้อมูลข่าวสาร การปกครองระบอบประชาธิปไตยที่มีคุณภาพมากที่สุดจำต้องอาศัยข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้องซึ่งพลเมืองสามารถเข้าถึงได้มาก ง่าย สะดวก ฟรี และเสรี ข้อมูลข่าวสารจากรัฐบาลเองก็ต้องโปร่งใส และเข้าถึงได้อย่างสะดวก (98) Attitudes to politics ทัศนะต่อการเมือง การเมือง กับ ประชาธิปไตย นั้นแยกเป็นคนละอย่างกัน กิจกรรมทางการเมืองเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมในสังคมประชาธิปไตย การเมืองจึงอาจเป็น หรือไม่เป็นประชาธิปไตยก็ได้ (98) “In modern democracies politics is always tolerated and usually actively encouraged. Politics is recognized as a conciliatory public activity aimed at or involving compromise.” สังคมประชาธิปไตยจะส่งเสริมพลเมืองให้ทำกิจกรรมทางการเมืองในหลากหลายรูปแบบ รัฐต้องอดทนต่อการเมืองภาคประชาชน โดยถือว่า การเมืองของสาธารณชนเป็นกระบวนการที่จะนำไปสู่การปรองดองหาทางออกสำหรับปัญหาที่ขัดแย้งกันอยู่ในสังคม (107) สถาบันอันเป็นโครงสร้างหลักของระบอบประชาธิปไตย: Elected representatives ผู้แทนที่มาจากการเลือกตั้ง ผู้แทนของประชาชน เลือกตั้งโดยประชาชน เข้ามาทำงานในรัฐสภา ออกกฎหมาย และกำกับควบคุมการทำงานของรัฐบาล ที่มาจากระบบเลือกตั้งทำนองเดียวกัน Free, fair, and frequent elections การเลือกตั้งที่เสรี ยุติธรรม และมีการเลือกตั้งหลากหลายและบ่อยครั้ง ต้องไม่มีการบังคับขู่เข็ญ สั่งให้ลงคะแนนตามคำสั่งของหัวคะแนน ไม่มีการทุจริต คดโกง ไม่มีการซื้อสิทธิ์ ขายเสียง สังคมใดมีการซื้อสิทธิขายเสียง ไม่ว่าจะในรูปแบบใด สังคมนั้นไม่ใช่สังคมประชาธิปไตย Freedom of expression อิสรภาพในการแสดงความคิดเห็น พลเมืองมีสิทธิเสรีภาพในการออกความคิดเห็นของตน โดยไม่ตกอยู่ในอันตรายในการอาจถูกลงโทษหรือได้รับผลกระทบในเชิงการเมืองหรือผลกระทบอื่นใด Access to alternative, independent sources of information การเข้าถึงแหล่งข้อมูลข่าวสารที่เป็นทางเลือกอิสระ สิทธิและเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นของพลเมืองจะไร้ความหมายไปในทันที่ที่พลเมืองไม่มีแหล่งข้อมูลข่าวสารและความรู้แหล่งอื่นที่อาจสามารถนำมาคัดค้านต่อสู้หรือท้าทายอภิปรายความผิดพลาดของรัฐบาลได้ โดยเฉพาะในยุคที่รัฐบาลหลายประเทศได้ครอบครอบ ครอบงำและควบคุมสื่อสารมวลชนได้เกือบทั้งหมด เช่น วิทยุ โทรทัศน์ และ หนังสือพิมพ์ Autonomous associations การรวมกลุ่มตั้งองค์กรของพลเมือง ประชาชนพลเมืองต้องมีสิทธิในการรวมกลุ่มตั้งองค์กร สมาคม สโมสร สหภาพ และพรรคการเมืองต่างๆได้อย่างเสรี Alexis de Tocqueville ย้ำเมื่อ 176 ปีที่แล้วว่า พรรคการเมือง คือสถาบันที่เป็นหลักของเสรีภาพและประชาธิปไตย และในโลกประชาธิปไตยสมัยใหม่ พรรคการเมืองก็เป็นสถาบันที่เชื่องโยงรัฐบาลเข้ากับประชาชนอย่างดียิ่ง Inclusive citizenship พลเมืองในแผ่นดินเดียวกัน ไม่มีพลเมืองคนใดที่มีถิ่นที่อยู่อาศัยอย่างถาวรและปฏิบัติตนตามกฎหมายของแผ่นดินเดียวกันจะถูกปฎิเสธสิทธิในการมีส่วนร่วมในกิจกรรมของสถาบันประชาธิปไตยทั้งห้าตามที่กล่าวมาแล้ว ผู้มีภูมิลำเนาในประเทศอย่างถาวร แต่ยังมิได้แปลงสัญชาติควรจะมีสิทธิเลือกตั้ง แต่ในประเทศส่วนมากก็ยังมิได้ให้สิทธินี้แก่พลเมืองกลุ่มนี้ ความรู้สึกแยกชาติในแผ่นดินเดียวกันจึงมักเกิดขึ้นสูง ประชาธิปไตยนั้นซับซ้อน หลากหลาย ไม่มีรูปแบบตายตัว เมื่อนำไปใช้ในสังคมการเมืองการปกครอง แต่ในโลกสมัยใหม่นี้ ประชาธิปไตยเป็นสิ่งจำเป็นที่ต้องพยายามสร้างให้เกิดในสังคม “Man’s inclination to justice makes democracy possible; but man’s capacity for injustice make it necessary” [Reinhold Neibuhr] “เป็นธรรมชาติของมนุษย์ที่จะใฝ่หาความยุติธรรม ด้วยเหตุนี้ ประชาธิปไตยจึงเป็นความเป็นไปได้ และมนุษย์ก็มีขีดความสามารถที่จะก่อให้เกิดความไม่ยุติธรรมด้วยในเวลาเดียวกัน ด้วยเหตุนี้ ประชาธิปไตยจึงเป็นความจำเป็น สมเกียรติ อ่อนวิมล 8 กุมภาพันธ์2569 ⌖ |